Spis treści
Rosnące wykorzystanie sztucznej inteligencji zwiększa zapotrzebowanie na moc obliczeniową, energię i wydajne systemy chłodzenia w infrastrukturach IT. Jednocześnie firmy muszą gromadzić coraz więcej danych dotyczących wpływu swojej działalności na środowisko. AI Act, czyli prawo Unii Europejskiej regulujące rozwój, wdrażanie i stosowanie tej technologii nie nakazuje wprawdzie korzystania z konkretnego typu data center, ale wprowadza wymagania związane z efektywnością zasobową systemów. Wskazuje m.in. na rozwój standardów dotyczących raportowania zużycia energii i innych zasobów przez AI, a do tego nakłada obowiązek ujawniania tych informacji. ESG patrzy na te kwestie szerzej, gdyż dla przedsiębiorstwa znaczenie ma nie tylko energia zużywana bezpośrednio przez jego sprzęt, ale również wpływ usług kupowanych od dostawców.
Dlatego wybór operatora infrastruktury IT może mieć znaczenie dla jakości danych wykorzystywanych w raportowaniu środowiskowym. W tym artykule wyjaśniamy, jak ocenić ekologiczność data center, jakie wskaźniki sprawdzić u operatora i jak przygotować dane potrzebne do wykonania raportów ESG.
Dlaczego AI Act i ESG zmieniają infrastrukturę IT?
AI Act opiera się przede wszystkim na podejściu do ryzyka związanego ze stosowaniem sztucznej inteligencji. W kontekście infrastruktury IT istotny jest jednak również kierunek związany z efektywnym wykorzystaniem zasobów. Komisja Europejska wskazuje na potrzebę poprawy efektywności energetycznej rozwoju modeli AI oraz ograniczania zużycia energii i innych zasobów przez systemy wysokiego ryzyka.
Nie oznacza to, że dział IT ma raportować operatora data center jako element AI Act. Zależność jest bardziej praktyczna – rozwój sztucznej inteligencji zwiększa znaczenie efektywności infrastruktury informatycznej, a firmy potrzebują coraz bardziej wiarygodnych danych od dostawców. W przypadku ESG kluczowe stają się więc pytania o zużycie energii i jej źródła, emisje oraz metodologię obliczania tych wskaźników. Przy zakupie usług IT warto ustalić te kwestie już na etapie wyboru dostawcy, a nie dopiero wtedy, gdy przygotowywany jest związany z tym raport.
Ekologiczne data center – co to znaczy?
Określenie to nie powinno być utożsamiane wyłącznie z korzystaniem z energii odnawialnej. Ocena musi bowiem obejmować efektywność całego obiektu.
Podstawowym wskaźnikiem jest PUE, czyli Power Usage Effectiveness. Pokazuje on stosunek całkowitej energii zużywanej przez centrum danych do tej wykorzystanej przez urządzenia IT. Im jego wartość jest bliższa 1, tym mniejsza część tych zasobów przypada na chłodzenie, zasilanie i pozostałą infrastrukturę pomocniczą.
W praktyce należy analizować również:
- źródła energii,
- sposób chłodzenia,
- zużycie wody,
- ewentualny odzysk ciepła,
- efektywność zasilania.
Unijne regulacje dotyczące efektywności energetycznej centrów danych obejmują właśnie szerszy zestaw informacji dotyczących funkcjonowania takich obiektów. Dlatego operator deklarujący, że jego data center jest ekologiczne, powinien być w stanie przedstawić konkretne związane z tym parametry techniczne.
Emisje i granice raportowania
Przed porównaniem ofert operatorów centrów danych warto najpierw ustalić, jakie informacje są rzeczywiście potrzebne do raportowania. Trzeba określić między innymi, które emisje firma uwzględnia w swoim raporcie oraz w jaki sposób przypisuje je do poszczególnych usług. W przypadku energii elektrycznej należy rozróżnić dwa sposoby jej oceny. Pierwszy opiera się na średniej emisyjności w danej lokalizacji, a drugi uwzględnia informacje dotyczące konkretnego zakupu energii, np. umowy zawartej przez operatora centrum danych.
Dlatego sama informacja, że operator korzysta z energii ze źródeł odnawialnych, nie wystarczy do prawidłowego określenia wpływu danej usługi na raport ESG. Potrzebne są również informacje o sposobie pozyskiwania tego zasobu i o tym, jak można przypisać związane z nim emisje do konkretnej usługi. Istotny jest również sposób przypisania zużycia energii do konkretnego klienta. Operator może dysponować danymi z całego obiektu, ale przedsiębiorstwo korzystające z infrastruktury potrzebuje informacji pozwalających określić udział przypadający na jego usługę.
KPI środowiskowe ważne dla ESG oraz kryteria i dowody na ekologiczność data center
Przy wyborze operatora centrum danych warto zacząć od analizy kilku podstawowych informacji dotyczących zużycia energii i wpływu obiektu na środowisko:
- PUE, czyli stosunek całkowitego zużycia energii przez centrum danych do tej wykorzystywanej przez sprzęt informatyczny,
- całkowite zużycie energii,
- ilość energii przypadająca na sprzęt IT,
- udział energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych,
- WUE, czyli ilość wody zużywanej na potrzeby chłodzenia w przeliczeniu na zużywaną energię,
- emisja gazów cieplarnianych wyrażona jako ekwiwalent dwutlenku węgla.
Sama wartość tych wskaźników to jednak nie wszystko. Równie ważne jest to, w jaki sposób zostały obliczone. Warto sprawdzić, jakiego okresu dotyczą dane, w jaki sposób wykonano pomiary, jakie przyjęto współczynniki emisji oraz czy przedstawione wyniki dotyczą całego centrum danych, czy tylko jego części. Dzięki temu można uniknąć porównywania informacji, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, ale zostały wyliczone według zupełnie innych zasad.
Dobrym dowodem są raporty pomiarowe, dokumentacja energetyczna, certyfikaty i dane źródłowe. Sama deklaracja operatora, że jego centrum danych korzysta z zielonej energii, nie pozwala jeszcze ocenić wpływu usługi na środowisko. Warto również sprawdzić parametry infrastruktury.
Jak skutecznie porównać dwóch operatorów data center?
Porównanie powinno odbywać się według identycznego zestawu kryteriów. Najpierw należy przeanalizować wymienione wyżej wskaźniki. Następnie trzeba sprawdzić, czy operatorzy stosują porównywalną metodologię. Nie warto wybierać danej oferty wyłącznie na podstawie jednego parametru. Data center z niższym PUE nie musi automatycznie generować mniejszego śladu środowiskowego, jeśli wykorzystuje znacznie więcej energii albo nie zapewnia wiarygodnych danych o jej pochodzeniu.
W przypadku infrastruktury obliczeniowej należy też uwzględnić efektywność wykorzystania sprzętu. Wysokowydajne i odpowiednio dobrane serwery dedykowane mogą wykonywać określone zadania przy mniejszej liczbie urządzeń, a to ogranicza zużycie zasobów całego środowiska.
Jak sprawdzać dane dotyczące wpływu centrum danych na środowisko?
Każdą istotną informację dotyczącą wpływu centrum danych na środowisko warto sprawdzić pod kątem tego, skąd pochodzi i w jaki sposób została pozyskana. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy dane mają później zostać wykorzystane w raportowaniu lub podczas audytu. Operator powinien być w stanie wskazać źródło tych informacji, okres, którego dotyczą, sposób wykonania pomiarów oraz metodę obliczeń. Jeżeli podaje emisję gazów cieplarnianych, warto ustalić, jakie współczynniki emisyjności zostały wykorzystane. Jeśli deklaruje korzystanie z energii odnawialnej, należy sprawdzić, na jakiej podstawie przypisuje tę energię do swojej działalności.
Ważna jest również ciągłość pomiarów. Dane powinny być dostępne w kolejnych okresach, dzięki czemu firma może porównywać wyniki rok do roku i sprawdzać, czy jej wpływ na środowisko rzeczywiście się zmienia.
Ryzyko nierzetelnych deklaracji środowiskowych i błędów w raportowaniu ESG
Największym zagrożeniem jest traktowanie pojedynczej cechy jako dowodu ekologiczności całego obiektu. Niski PUE nie mówi niczego o źródle energii, a wysoki udział OZE nie oznacza automatycznie wysokiej efektywności infrastruktury IT. Niepokój powinien wzbudzić również brak konkretów – np. wartości PUE, metodologii obliczeń czy ogólnych deklaracji dotyczących zielonej energii.
Ryzykiem jest także brak ciągłości metodologicznej. Jeżeli operator zmieni sposób liczenia wskaźników, dane z kolejnych lat mogą nie być bezpośrednio porównywalne. Z punktu widzenia raportowania ESG ma to duże znaczenie.
Jak ująć wybór data center w raporcie ESG?
Wybór operatora dla infrastruktury IT powinien być możliwy do odtworzenia na podstawie dokumentacji zakupowej i środowiskowej. Firma musi zachować informacje o zastosowanych kryteriach, danych otrzymanych od operatorów oraz sposobie wykorzystania ich w obliczeniach. Warto dokumentować przede wszystkim zużycie energii, sposób jej przypisania do usługi, dane dotyczące emisji oraz źródła wykorzystanych informacji. Jeżeli usługa data center jest uwzględniana w emisjach pośrednich, metodologia raportowania powinna jasno wskazywać, w jaki sposób została sklasyfikowana.
Nie należy natomiast automatycznie przenosić wszystkich emisji operatora centrum danych na klienta. Ostateczna klasyfikacja zależy od przyjętych granic raportowania i konkretnego modelu usługi IT.
Zapisy dotyczące ESG w umowie i poziom świadczonych usług IT
Jeżeli dane środowiskowe mają być wykorzystywane w raportowaniu, warto zagwarantować ich dostępność w umowie. Dokument powinien określać zakres informacji, częstotliwość ich przekazywania i sposób dokumentowania. Dotyczy to szczególnie usług takich jak kolokacja serwera, gdzie własny sprzęt klienta znajduje się w zewnętrznej infrastrukturze operatora. Warto ustalić, czy firma ta będzie przekazywała dane dotyczące energii i parametrów środowiskowych oraz w jakim formacie zostaną one przedstawione.
W umowie z operatorem można również określić obowiązek informowania o zmianach sposobu pomiaru, metodach obliczania emisji oraz istotnych zmianach dotyczących źródeł energii. Dzięki temu potrzebne dane będą dostępne przez cały okres współpracy, a nie dopiero wtedy, gdy firma będzie przygotowywać raport za zakończony okres.
Jak wybrać centrum danych pod kątem ESG?
Najlepiej zacząć od określenia, jakich danych środowiskowych firma potrzebuje do swojego raportowania. Następnie warto przygotować jeden zestaw pytań i przesłać go wszystkim rozważanym operatorom. Powinien on obejmować między innymi informacje o zużyciu energii, PUE, WUE, emisjach oraz sposobie obliczania poszczególnych wskaźników.
Po otrzymaniu odpowiedzi należy sprawdzić, które informacje wynikają z rzeczywistych pomiarów i dokumentów, a które są jedynie ogólnymi deklaracjami. Warto zweryfikować, za jaki okres podano dane, jak zostały obliczone i czy można je przypisać do konkretnej usługi. Dopiero na tej podstawie można porównywać operatorów data center pod względem efektywności energetycznej, jakości przekazywanych informacji oraz możliwości wykorzystania ich w raportowaniu.
Przy wyborze centrum danych nie warto więc kierować się wyłącznie hasłami takimi jak „ekologiczne” czy „zielone”. Znacznie ważniejsze są konkretne, możliwe do sprawdzenia dane, jasny sposób ich obliczania oraz możliwość wykorzystania ich w raportowaniu. Sprint Data Center posiada nowoczesną infrastrukturę IT w Polsce, w tym rozwiązania dla firm korzystających z własnych serwerów w ramach kolokacji. Nasze centrum danych zapewnia m.in. gwarantowane zasilanie, redundantny system klimatyzacji, monitoring oraz całodobową obsługę techniczną. Jeśli kwestie środowiskowe są w Twojej firmie częścią strategii IT i raportowania ESG, już dziś skorzystaj z naszej oferty.
FAQ – odpowiedzi na często zadawane pytania
1. Czy AI Act wymaga korzystania z ekologicznego centrum danych?
Nie. AI Act nie nakazuje korzystania z konkretnego rodzaju infrastruktury IT. W przypadku niektórych systemów dla sztucznej inteligencji znaczenie ma jednak efektywne wykorzystanie energii i zasobów, dlatego dane dotyczące infrastruktury mogą być istotne.
2. Czy niski PUE oznacza, że centrum danych jest ekologiczne?
Nie. PUE pokazuje przede wszystkim, jak efektywnie centrum danych wykorzystuje energię. Do pełnej oceny potrzebne są również informacje o źródłach energii, emisjach, zużyciu wody i sposobie pomiarów.
3. Jakie dane warto uzyskać od operatora centrum danych?
Przede wszystkim informacje o zużyciu energii, PUE, udziale energii odnawialnej, WUE i emisjach CO2. Warto również uzyskać informacje o sposobie obliczania tych wartości oraz możliwość otrzymywania danych w kolejnych okresach.
4. Czy wybór centrum danych może mieć wpływ na raportowanie ESG?
Tak. Korzystanie z zewnętrznej infrastruktury IT może mieć wpływ na sposób uwzględniania emisji w raporcie ESG. Zależy to jednak od przyjętej metodologii dla obliczeń i zakresu raportowania.
5. Czy wymagania dotyczące ESG warto wpisać do umowy z operatorem data center?
Tak. Jeśli dane środowiskowe będą wykorzystywane w raportowaniu, warto określić w umowie, jakie informacje operator będzie przekazywał, jak często i w jaki sposób będą one dokumentowane.